“CON ĐƯỜNG EM ĐI”

       Tác giả: Đoàn Đức Thắng

(Viết tặng những người em có tấm lòng nhân ái

 gieo tình yêu thương trên đời mà tôi may mắn có sự quen biết)

Em ơi!

‘Lòng tử tế bao người quý mến

Tâm sáng trong hòa nhịp thiện lương

Đường em đi màu Hoa Nhân Ái

Tỏa làn hương thơm ngát lạ thường.

Trời vẫn xanh từ nơi cao ấy

Gió ngàn xưa vẫn thổi về đây

Màu nắng mới làn mây xin hãy

Tạm ngừng trôi cho trọn một ngày.

Ngày em giúp bao người khốn khó

Những nụ cười bừng nở trên môi

Bàn tay run đón từng gói nhỏ

Thương mảnh đời khổ mãi không thôi.

Một chiều mưa em về trên ấy

Thấy cảnh đời cơ cực chua cay

Bàn tay lạnh tấm thân run rẩy

Đêm em về mắt lệ nhòa mây…

Đời phù du như cơn gió thoảng

Vạn sầu đau theo mãi không thôi

Em vẫn đi trao từng áo lạnh

Mùa đông về nơi ấy xa xôi…

Em ơi !

Bàn chân em về nơi phố vắng

Đời em vui những bước âm thầm

Tiếng chim kêu gọi hè vắng lặng

Hương quê nhà lòng thấy mênh mông…

Lời bình: BÁ NHA

CON ĐƯỜNG CỦA LÒNG NHÂN ÁI

(Lời bình bài thơ “Con đường em đi” của Đoàn Đức Thắng)

Có những con đường được ghi dấu bởi thành tựu, nhưng cũng có con đường chẳng cần bia đá hay lời ngợi ca, bởi dấu chân đi qua đã để lại hơi ấm trong lòng người. Đó là con đường của lòng nhân ái, nơi những bàn tay biết sẻ chia, những tấm lòng biết rung động trước nỗi đau đồng loại. Bài thơ “Con đường em đi” của nhà thơ Đoàn Đức Thắng là lời ngợi ca chân thành dành cho những người lặng lẽ trao yêu thương.

Ngay từ lời đề tặng, tác giả đã bộc lộ cảm hứng sáng tác: viết về những người có tấm lòng nhân ái mà mình may mắn được quen biết. Bởi vậy, bài thơ còn là lời tri ân xuất phát từ sự cảm phục. Cách xưng hô “Em ơi!” tạo giọng điệu gần gũi, trìu mến, kết nối những khổ thơ thành mạch tâm tình chân thành.

Bốn câu thơ mở đầu phác họa con đường mà nhân vật trữ tình đang bước tới:
Lòng tử tế bao người quý mến

Tâm sáng trong hòa nhịp thiện lương

Đường em đi màu Hoa Nhân Ái

Tỏa làn hương thơm ngát lạ thường.

Tác giả bắt đầu từ những phẩm chất bên trong: lòng tử tế, tâm sáng trong, sự thiện lương. Đó là những giá trị giản dị giúp con người vượt qua ích kỷ, thờ ơ để biết sống vì người khác. Hình ảnh “Đường em đi màu Hoa Nhân Ái” giàu sức gợi: con đường của những lựa chọn sống được phủ lên sắc hoa, tỏa hương giữa cuộc đời. Phẩm chất trừu tượng nhờ hình tượng hoa và hương thơm mà trở nên gần gũi, giàu chất thơ.

Nhà Thơ Đoàn Đức Thắng sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh quen thuộc. Hoa, hương thơm, trời xanh, gió, nắng, mây không chỉ làm đẹp cảnh vật mà còn góp phần diễn tả vẻ đẹp tâm hồn, tạo sắc thái lãng mạn cho lời ngợi ca.

Sang khổ thơ tiếp theo, không gian được mở rộng:

Trời vẫn xanh từ nơi cao ấy

Gió ngàn xưa vẫn thổi về đây

Màu nắng mới làn mây xin hãy

Tạm ngừng trôi cho trọn một ngày.

Trời xanh, gió và mây gợi nhịp vận hành miên viễn của thiên nhiên. Giữa dòng thời gian ấy, lời thơ cất lên như một ước nguyện: mong trời đất tạm ngừng trôi để giữ lại trọn vẹn một ngày có ý nghĩa. Cách nhân hóa “làn mây xin hãy / Tạm ngừng trôi” thể hiện mong muốn níu giữ khoảnh khắc đẹp của lòng người, bởi những điều tốt lành luôn xứng đáng được trân trọng.

Vẻ đẹp nhân ái được cụ thể hóa bằng hành động sẻ chia:

Ngày em giúp bao người khốn khó

Những nụ cười bừng nở trên môi

Bàn tay run đón từng gói nhỏ

Thương mảnh đời khổ mãi không thôi.

Một món quà có thể nhỏ bé về vật chất, nhưng niềm vui được trao nhận lại không hề nhỏ. Hình ảnh “Bàn tay run đón từng gói nhỏ” là chi tiết giàu sức gợi, chứa đựng sự xúc động, niềm vui và cả những ngập ngừng của người nhận. Nhà thơ không giải thích dài dòng, chỉ chọn một cử chỉ để người đọc tự cảm nhận.

Những “nụ cười bừng nở trên môi” cho thấy lòng tốt không chỉ làm vơi bớt khó khăn mà còn khơi dậy niềm tin giữa con người với con người. Người trao gửi vật chất, người nhận đón lấy nghĩa tình; khoảng cách giữa những phận đời dường như được thu hẹp. Đó chính là giá trị nhân sinh đáng quý của sự sẻ chia.

Nếu khổ thơ trên sáng lên bởi niềm vui, thì khổ thơ tiếp theo trầm xuống trong nỗi xót xa:

Một chiều mưa em về trên ấy

Thấy cảnh đời cơ cực chua cay

Bàn tay lạnh tấm thân run rẩy

Đêm em về mắt lệ nhòa mây…

Mưa chiều, bàn tay lạnh, thân người run rẩy và đôi mắt nhòa lệ tạo nên không gian đầy ám ảnh. Chi tiết người em trở về trong nước mắt cho thấy sự đồng cảm không dừng ở hành động bên ngoài. Em không chỉ nhìn thấy nỗi khổ của người khác mà còn mang nỗi khổ ấy vào lòng mình.

Nhà thơ chạm đến một phương diện sâu sắc của lòng nhân ái: biết đau trước nỗi đau của người khác. Giọt nước mắt trong thơ không biểu hiện sự yếu mềm, mà là dấu hiệu của một trái tim nhạy cảm, biết rung động trước những phận người kém may mắn.

Từ nỗi xót xa ấy, hành trình thiện nguyện vẫn tiếp tục:

Đời phù du như cơn gió thoảng

Vạn sầu đau theo mãi không thôi

Em vẫn đi trao từng áo lạnh

Mùa đông về nơi ấy xa xôi…

Hình ảnh “trao từng áo lạnh” giản dị mà thiết thực, gợi hơi ấm giữa những ngày đông khắc nghiệt. Tác giả không dựng lên một con người làm việc phi thường, mà khắc họa vẻ đẹp qua những việc làm bình thường, lặng lẽ.

Câu thơ “Em vẫn đi” như một lời khẳng định: bất chấp những cảnh đời còn nhiều khổ đau, bước chân nhân ái không dừng lại. Dẫu một cá nhân không thể xóa hết nghèo khó, mỗi chiếc áo được trao vẫn có thể làm ấm một phận người. Qua đó, bài thơ gửi gắm niềm tin vào sức mạnh của những việc làm thiết thực, dù nhỏ bé.

Khổ thơ cuối khép lại bằng tiếng gọi thân thương:

Em ơi!

Bàn chân em về nơi phố vắng

Đời em vui những bước âm thầm

Tiếng chim kêu gọi hè vắng lặng

Hương quê nhà lòng thấy mênh mông…

Không có ánh hào quang hay lời tung hô, chỉ có những bước chân âm thầm giữa phố vắng. Nhưng chính trong sự lặng lẽ ấy, niềm vui sống được tìm thấy. Tiếng chim, mùa hè và hương quê gợi cảm giác bình yên, thân thuộc, khép lại bài thơ bằng dư vị dịu dàng của tình quê và lòng nhân ái.

Về nghệ thuật, bài thơ triển khai theo dòng cảm xúc từ ngợi ca, sẻ chia đến xót thương rồi lắng đọng trong niềm tin yêu. Thể thơ tám chữ tạo nhịp điệu tương đối đều đặn, phù hợp với giọng tâm tình. Điệp ngữ “Em ơi!” duy trì mạch trữ tình, còn hệ thống hình ảnh thiên nhiên góp phần làm mềm mại cảm xúc. Một số câu thơ thiên về diễn đạt trực tiếp, song sự chân thành vẫn là nét đáng quý của tác phẩm.

“Con đường em đi” nhắc chúng ta rằng lòng nhân ái không phải điều gì xa vời. Nó có thể bắt đầu từ một chiếc áo ấm, một phần quà nhỏ hay sự quan tâm dành cho người đang cần giúp đỡ. Mỗi bước chân thiện nguyện đều góp phần làm cuộc sống bớt lạnh lẽo, mỗi tấm lòng biết sẻ chia đều gieo thêm một hạt mầm hy vọng.

Và có lẽ, điều đẹp nhất mà nhà thơ Đoàn Đức Thắng gửi lại qua những vần thơ chính là lời nhắc nhở nhẹ nhàng: giữa cuộc đời nhiều biến động, hãy giữ cho mình một trái tim biết yêu thương. Khi con người biết sống vì nhau, con đường dù xa vẫn có hoa nở, mùa đông dù lạnh vẫn có hơi ấm, và những bước chân âm thầm vẫn góp phần làm cuộc đời đáng sống hơn./.

BÁ NHA