THÈM ĐƯỢC GỌI TIẾNG YÊU

Thơ: VÕ XIÊM

Nếu gọi biển sâu là mẹ
Núi cao thác lớn là cha trên đời
Sông ngòi suối nhỏ lạch khơi
Sông sâu, đảo nhỏ khắp nơi nước về
Kênh mương lạch nhỏ tràn trề
Là con là cái đổ về biển khơi
Mẹ cha nhờ nước mây trời
Bay qua khắp chốn chuyển dời thành mưa
Cha mẹ già cõi sớm trưa
Còng lưng chở nắng cỏng mưa cuộc đời
Nuôi con vất vã con ơi
Mong con khôn lớn non khơi bến bờ
Chỉ thầm nghe gọi trong mơ
Con yêu cha lắm cha ờ cha ơi !
Con yêu mẹ mẹ tuyệt vời
Mẹ Cha là biển non khơi nghìn trùng
Thế gian cha mẹ khắp vùng
Có ai nghe được tiếng cùng gọi đâu
Dù cho vất vã thâm sâu
Thèm nghe được gọi một câu thôi mà
Con yêu mẹ lắm mẹ à !
Con yêu cha lắm ! ôi cha tuyệt vời!
Tiếng yêu nhỏ nhẹ bằng lời
Mẹ cha Hạnh phúc nhất đời trần gian./.

31.10. 2023

Lời bình: BÁ NHA

TRIẾT LÝ NHÂN SINH TỪ BÀI THƠ “THỀM ĐƯỢC GỌI TIẾNG YÊU” CỦA VÕ XIÊM

(Lời bình tác phẩm thơ “Thèm được gọi tiếng yêu” của Võ Xiêm)

Có những nỗi niềm lặng lẽ nảy sinh giữa đời thường. Một cuộc điện thoại hỏi thăm, một lời gọi thân thương, một câu nói giản dị như “Con yêu mẹ”, “Con yêu cha” đôi khi lại trở thành niềm mong đợi khắc khoải của những người đã dành cả cuộc đời để yêu thương con cái. Bài thơ Thèm được gọi tiếng yêu của nhà thơ Võ Xiêm đã chạm đến lòng người bằng chính nỗi niềm ấy: cha mẹ có thể cho con cả cuộc đời mình, nhưng đến tuổi xế chiều, điều mong mỏi đôi khi chỉ là được nghe con nói một lời yêu thương.

Bài thơ mở ra bằng so sánh một cách hình ảnh vừa gần gũi vừa thiêng liêng, cao cả:
“Nếu gọi biển sâu là mẹ
Núi cao thác lớn là cha trên đời”.

Biển sâu, núi cao là những hình ảnh quen thuộc trong tâm thức người Việt khi nói về công cha, nghĩa mẹ. Từ đó, tác giả mở rộng liên tưởng qua sông ngòi, suối nhỏ, lạch khơi, kênh mương. Những dòng nước tìm về biển lớn gợi hành trình của những đứa con được nuôi dưỡng từ nguồn cội yêu thương. Mọi dòng chảy đều có nơi khởi nguồn, cũng như mỗi con người đều có cha mẹ để nhớ thương và tri ân.

Hai câu “Mẹ cha nhờ nước mây trời / Bay qua khắp chốn chuyển dời thành mưa” kết nối vòng tuần hoàn của thiên nhiên với sự hiến dâng bền bỉ của đấng sinh thành. Nước từ biển theo mây đi khắp nơi rồi trở về mặt đất trong những cơn mưa, cũng như tình yêu cha mẹ âm thầm nuôi dưỡng cuộc đời con, cho đi mà chẳng đòi hỏi hồi đáp.

Từ thiên nhiên, bài thơ trở về với hình bóng cha mẹ đời thường:
Cha mẹ già cõi sớm trưa
Còng lưng chở nắng cõng mưa cuộc đời”.

Cách nói “chở nắng cõng mưa” giàu sắc thái dân gian, gợi dáng hình lam lũ của những người một đời vì con. Nắng mưa vừa là thời tiết đồng quê, vừa tượng trưng cho bao gian nan cha mẹ gánh chịu. Tình yêu ấy gửi vào bữa cơm nóng, manh áo lành, khoản tiền dành dụm và những đêm dài thấp thỏm chờ con trở về.

Cha mẹ nuôi con với mong ước giản dị: “Nuôi con vất vả con ơi / Mong con khôn lớn non khơi bến bờ”. Họ mong con trưởng thành, có cuộc sống riêng và vững vàng giữa cuộc đời. Nhưng khi con đã đi xa, cha mẹ đôi khi ở lại với mái nhà cũ, mang theo nỗi nhớ chẳng biết ngỏ cùng ai.

Bởi vậy, hai câu “Chỉ thầm nghe gọi trong mơ / Con yêu Cha lắm cha ờ cha ơi!” trở thành điểm lắng cảm xúc. Tiếng gọi yêu thương chỉ thấp thoáng trong giấc mơ, gợi khoảng cách giữa điều cha mẹ khao khát và điều họ nhận được trong thực tại. Có những người già không thiếu cơm ăn, áo mặc, nhưng lòng vẫn trống trải nếu lâu ngày không được nghe một lời hỏi han chân tình. Nỗi buồn ấy đôi khi bắt nguồn từ cảm giác mình dần vắng bóng trong cuộc sống của những người từng là cả thế giới đối với mình.

Đến câu “Thế gian cha mẹ khắp vùng / Có ai nghe được tiếng cùng gọi đâu”, nỗi niềm riêng trở thành lời nhắc nhở mọi người. Trong cuộc sống hôm nay, có người dễ dàng chia sẻ cảm xúc trên mạng xã hội nhưng lại ngần ngại gọi về nhà hỏi: “Hôm nay cha mẹ khỏe không?”. Khoảng cách địa lý có thể khiến con cái ít về thăm nhà, nhưng không nhất thiết phải trở thành khoảng cách tình cảm.

Dẫu vậy, yêu thương không chỉ được đo bằng lời nói. Có những người con ít bộc lộ cảm xúc nhưng vẫn âm thầm chăm sóc cha mẹ. Vì thế, bài thơ không nên được hiểu như lời trách cứ, mà là lời nhắc mỗi chúng ta hãy thể hiện tình yêu bằng những việc thiết thực. Một cuộc gọi chân thành, một lần lắng nghe cha mẹ kể chuyện cũ hay một bữa cơm sum họp đều có thể mang đến niềm vui lớn lao cho tuổi già.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể lục bát gần gũi với ca dao, lời ru truyền thống. Hình ảnh biển, núi, sông, suối, mây, mưa tạo nên mạch liên tưởng giữa thiên nhiên và tình thân. Ngôn ngữ bình dị, những tiếng gọi “mẹ à”, “cha ơi” mang sắc thái thân mật của lời ăn tiếng nói hằng ngày, khiến tác phẩm giống một lời tâm tình hơn là sự diễn giải đạo lý. Dù một số câu thơ còn thiên về kể, cảm xúc chân thành vẫn là điểm tựa của bài thơ.

Trong văn hóa Việt Nam, đạo hiếu không chỉ nằm ở việc phụng dưỡng cha mẹ khi tuổi già, mà còn thể hiện qua sự kính trọng, quan tâm và gắn bó giữa các thế hệ. Bài thơ của nhà thơ Võ Xiêm tiếp nối mạch nguồn ấy, nhắc chúng ta rằng hiếu thảo bắt đầu từ những hành động nhỏ bé mỗi ngày.

Câu thơ “Thèm nghe được gọi một câu thôi mà” giản dị đến nao lòng. Chữ “thèm” diễn tả nỗi thiếu vắng sâu kín: sau cả đời chắt chiu, hy sinh, điều cha mẹ mong nhận lại đôi khi chẳng phải quà cáp lớn lao, mà chỉ là một lời yêu thương được nói ra đúng lúc.

“Thèm được gọi tiếng yêu” khép lại nhưng dư âm vẫn còn trong lòng người đọc. Bài thơ giàu tính nhân văn, đậm triết lý nhân sinh. Đã bao lâu rồi ta chưa nói lời yêu thương với cha mẹ? Nếu còn có thể gọi điện, hãy gọi khi có dịp; nếu còn có thể trở về, đừng để những lần sum họp cứ mãi bị trì hoãn. Bởi thời gian không chờ đợi ai, sức khỏe cha mẹ cũng chẳng thể mãi như xưa. Đừng để tiếng gọi “Con yêu cha”, “Con yêu mẹ” chỉ còn vang lên trong giấc mơ của những người đã dành cả đời mong ngóng con về./.

BÁ NHA

(