“Khẽ chạm vào nỗi nhớ” – Từ khói bếp quê nhà đến khoảng trống vắng mẹ

 KHẼ CHẠM VÀO NỖI NHỚ

Thơ: Lê Hoàng Phương

Khói bếp đan xen… chạm mái nhà

Chiều buông nắng.. nhạt phía trời xa

Hương bay quyện gió… về hư ảo

Lặng lẽ ngồi đây… nhớ mẹ già

Một đóa hồng trao… ai được nhận

Đời còn sánh bước…  Mẹ cùng cha

Con cài ngực trái… bông hoa trắng

Khóe mắt cay cay… lệ nhạt nhòa…

Sài Gòn: 16/8/2026

Lời bình: Bá Nha

“Khẽ chạm vào nỗi nhớ” – Từ khói bếp quê nhà đến khoảng trống vắng mẹ

Có những nỗi nhớ không cần gọi thành tên, chỉ một làn khói bếp, một buổi chiều nhạt nắng hay một mùi hương thoảng qua cũng đủ khiến ký ức bất ngờ thức dậy. “Khẽ chạm vào nỗi nhớ” của Lê Hoàng Phương là một bài thơ như thế. Chỉ tám câu thơ ngắn, tác giả đã dựng lên một không gian bảng lảng của quê nhà, rồi từ đó dẫn người đọc đi vào một nỗi nhớ sâu hơn: nỗi nhớ Mẹ. Đằng sau những hình ảnh tưởng chừng rất đỗi bình dị là sự chuyển động tinh tế của tình mẫu tử, của mất mát và lòng biết ơn đối với người đã khuất.

Ngay từ hai câu mở đầu, tác giả đã chọn những hình ảnh gần gũi nhất của đời sống:

“Khói bếp đan xen… chạm mái nhà

Chiều buông nắng.. nhạt phía trời xa”

“Khói bếp” vốn là hình ảnh quen thuộc trong ký ức của mỗi người từng lớn lên từ một mái nhà gia đình. Khói bếp không chỉ có hình dáng mà còn có mùi, có hơi ấm và có cả bóng dáng người thân. Cụm từ “chạm mái nhà” khiến làn khói như có linh hồn, đang tìm về nơi thân thuộc. Khói đan xen với mái nhà, còn ký ức cũng đan xen giữa hiện tại và quá khứ.

Đối lập với sự gần gũi của “mái nhà” là khoảng xa của “trời xa”. “Chiều buông”, “nắng nhạt” tạo nên sắc thái trầm lắng. Không gian dường như chậm lại, ánh sáng cũng dịu xuống. Cách sử dụng dấu ba chấm trong câu thơ góp phần tạo nên những khoảng ngắt cảm xúc. Đó là những khoảng lặng mà người đọc có thể tự mình bước vào.

Nếu khói bếp đánh thức ký ức bằng hình ảnh thì “hương” lại đánh thức ký ức bằng cảm giác:

“Hương bay quyện gió… về hư ảo

Lặng lẽ ngồi đây… nhớ Mẹ già”

“Hương” hòa vào “gió”, rồi “về hư ảo”. Cái hay nằm ở chữ “hư ảo”. Hương không còn đơn thuần là một mùi thơm cụ thể mà đã trở thành thứ vô hình của ký ức. Nó có thể đến bất chợt, chạm nhẹ vào tâm hồn rồi biến mất, để lại một khoảng trống khó gọi tên.

Và đến câu thơ thứ tư, điều được giấu kín ở những câu trên đã hiện ra thật rõ: “nhớ Mẹ già”. Hai chữ “Mẹ già” mộc mạc nhưng có sức lay động lớn. Tác giả không dùng những mỹ từ cầu kỳ. Chỉ một tiếng “Mẹ” thôi cũng đủ mở ra cả một thế giới tình cảm. Đặc biệt, “lặng lẽ ngồi đây” cho thấy nỗi nhớ không ồn ào. Đó là nỗi nhớ của một người trưởng thành ngồi giữa hiện tại mà nghe quá khứ vọng về.

Nếu bốn câu đầu là miền ký ức của khói, hương và chiều, thì bốn câu sau bất ngờ chuyển sang một hình ảnh có tính biểu tượng rõ nét hơn:

“Một đóa hồng trao… ai được nhận

Đời còn sánh bước… Mẹ cùng Cha”

“Hoa hồng” thường gắn với tình yêu, lòng tri ân và sự hiện diện của người thân yêu. Câu hỏi “ai được nhận” vì thế mang sắc thái bâng khuâng. Nhưng ngay sau đó, câu thơ “Đời còn sánh bước… Mẹ cùng Cha” như hé mở một hoàn cảnh khiến người đọc chùng lòng: Mẹ và Cha từng đồng hành bên nhau trong cuộc đời, còn người con hôm nay chỉ có thể nhìn lại sự đồng hành ấy bằng ký ức.

Từ “sánh bước” không chỉ diễn tả một đôi vợ chồng cùng đi bên nhau mà còn gợi cả một hành trình dài của gia đình. Hạnh phúc của cha mẹ có thể đã từng rất bình dị: cùng sống, cùng làm lụng, cùng chăm con, cùng đi qua những vui buồn. Nhưng thời gian không đứng lại. Một người đã đi xa, và người ở lại cũng trở thành một phần của nỗi nhớ.

Đến hai câu cuối, hình ảnh “hoa” chuyển từ sắc màu của sự sống sang màu sắc của chia lìa:

“Con cài ngực trái… bông hoa trắng

Khóe mắt cay cay… lệ nhạt nhòa..”

Nếu hoa hồng ở câu trên còn gợi sự trao tặng, thì “bông hoa trắng” đã mang một ý nghĩa khác: dấu hiệu của sự mất mát và lòng tưởng niệm. Đặc biệt, tác giả viết “Con cài ngực trái”. Không phải cài trên áo một cách vô thức, mà là đặt bông hoa ở phía trái – nơi gần trái tim nhất. Hình ảnh ấy khiến nỗi đau trở nên cụ thể. Người con mang Mẹ theo trong ký ức, trong tình yêu và trong chính trái tim mình.

Câu kết “Khóe mắt cay cay… lệ nhạt nhòa” không mới về hình ảnh, nhưng trong mạch thơ này lại có sức gợi bởi nó là kết quả tự nhiên của cả quá trình cảm xúc. Từ khói bếp, chiều nhạt nắng, hương bay trong gió, đến hình bóng Mẹ, hoa trắng và cuối cùng là giọt lệ. Cảm xúc được đẩy từ nhẹ đến sâu, từ cảnh đến tình, từ hồi ức đến hiện thực mất mát.

Về nghệ thuật, bài thơ hấp dẫn trước hết bởi sự cô đọng. Tác giả sử dụng những hình ảnh đời thường nhưng giàu tính gợi cảm: khói bếp, mái nhà, chiều, nắng, gió, hương, hoa hồng, hoa trắng. Những dấu ba chấm được lặp lại tạo nên nhịp thơ ngập ngừng, đứt nối, phù hợp với tâm trạng của một người đang lần giở ký ức. Thể thơ tám chữ tạo sự cân đối, trong khi ngôn ngữ giản dị giúp cảm xúc đến với người đọc tự nhiên hơn.

Đặc biệt, cái hay của “Khẽ chạm vào nỗi nhớ” nằm ở chữ “khẽ”. Nỗi nhớ không được tác giả gọi lên bằng tiếng khóc lớn. Nó chỉ “khẽ chạm”, nhưng chính sự khẽ khàng ấy lại khiến người đọc dễ rung động. Bởi trong đời sống, có những mất mát càng lớn, con người càng khó nói thành lời. Chỉ một làn khói bếp, một buổi chiều, một mùi hương quen thuộc cũng có thể khiến hình bóng Mẹ trở về nguyên vẹn.

“Khẽ chạm vào nỗi nhớ” vì thế không chỉ là lời riêng của một người con nhớ Mẹ. Bài thơ còn chạm đến một tình cảm phổ quát: khi Mẹ không còn bên cạnh, những điều bình thường nhất của đời sống bỗng trở thành những dấu hiệu của ký ức. Mái nhà, khói bếp, hương chiều… tất cả đều có thể trở thành chiếc cầu nối người đang sống với người đã khuất.

Và có lẽ, điều còn lại sau tám câu thơ chính là một lời nhắc nhẹ nhàng mà thấm thía: khi còn Mẹ, hãy biết yêu thương và trân trọng những phút giây bình dị bên Mẹ. Bởi đến một ngày, ta có thể vẫn nhìn thấy khói bếp bay lên, vẫn nghe gió ngoài hiên, vẫn bắt gặp một mùi hương quen thuộc… nhưng người mà ta muốn gọi nhất lại chỉ còn có thể gặp trong ký ức.

Một bài thơ ngắn, một nỗi nhớ dài. “Khẽ chạm vào nỗi nhớ” không ồn ào, nhưng chính sự lặng lẽ ấy đã làm nên sức ngân của tình mẫu tử – thứ tình cảm mà dù thời gian có đi qua, trong sâu thẳm trái tim người con, Mẹ vẫn luôn là một phần không thể mất đi ./.

(Nội dung bài bình: 1.285 từ)

Người viết lời bình: Bá Nha

—————————