CHUYỆN MỘT CUỘC TÌNH

THƠ: NHÂN TÂM

Anh viết tên em in trên nền cát trắng: “A   Y   E”
Trăng rất tròn soi rõ nét anh ghi
Em thư sinh xem ngẫm chẳng nghĩ gì
Hay hờ hững trái tim này đau nhói.

Để tình si anh thất thỉu quay về
Chân lê gót lòng nghe buồn tê tái
Rồi những lúc đưa em về ngõ vắng
Lại một lần anh ghi chữ rõ sâu: “A  Y  E”…

Viết trên cát rõ to hơn lúc trước
Em vẫn nhìn lặng yên không nói gì
Trái tim anh một lần thêm rỉ máu
Trăng đã nghiên soi ngã bóng đôi mình.

Em quay gót lòng nghe buồn tê tái
Sương đẫm ướt đôi vai gầy nhỏ bé
Em vào nhà không một lời chia tay
Em có hay anh yêu em rất nhiều
Con dế mèn rên khóc tình đơn lẻ
Anh đi về chân bước gót cô liêu…

Lòng nặng trĩu một mối tình đơn lẻ.

MỘT DÒNG CHỮ TRÊN CÁT VÀ MỘT MỐI TÌNH ĐƠN LẺ
(Lời bình tác phẩm thơ “Chuyện một cuộc tình” của Nhân Tâm)

Lời bình: Bá Nha

Có những mối tình chẳng cần một lời chia tay, bởi đôi khi chỉ một ánh mắt im lặng, một bước chân quay gót cũng đủ nói lên tất cả. Với “Chuyện một cuộc tình” của nhà thơ Nhân Tâm kể một câu chuyện tình buồn bằng những hình ảnh giản dị: cát trắng, vầng trăng, con đường về, ngõ vắng, đôi vai gầy… và một dòng chữ được viết đi viết lại. Bài thơ đi theo dòng tâm trạng của một người đang yêu nhưng không nhận được lời hồi đáp. Chính sự chân thành, trực tiếp ấy tạo nên nét riêng cho tác phẩm.

Một hình ảnh vừa lãng mạn vừa có tính biểu tượng mà ngay mở đầu, tác giả đã đặt câu thơ để người đọc thấy:

“Anh viết tên em in trên nền cát trắng: “A Y E”

Trăng rất tròn soi rõ nét anh ghi”

Dòng chữ “A Y E” trên nền cát trắng là một cách bộc lộ tình cảm rất hồn nhiên. Người đang yêu muốn nói thẳng điều trái tim mình muốn nói. Cát trắng tạo nên phông nền trong trẻo, còn vầng trăng tròn trở thành chứng nhân cho lời yêu. Trong thi ca, trăng thường gắn với tình yêu, lời hẹn ước, nỗi nhớ. Ở đây, trăng “soi rõ” nét chữ, như thể thiên nhiên đang đứng về phía người đang yêu.

Nhưng ngay sau vẻ đẹp lãng mạn ấy lại là sự im lặng:

“Em thư sinh xem ngẫm chẳng nghĩ gì

Hay hờ hững trái tim này đau nhói.”

Cách gọi “em thư sinh” tạo cho nhân vật nữ một nét riêng: nhẹ nhàng, kín đáo, có phần khó đoán. Người viết chữ thì tha thiết, người đọc lại im lặng. Khoảng cách giữa hai người nằm ở sự khác biệt trong cách đón nhận tình cảm.

Câu hỏi “Hay hờ hững” giống như sự tự vấn của người đang yêu: phải chăng mình đã yêu đơn phương? Chính sự không rõ ràng ấy khiến nỗi đau càng dai dẳng.

Từ đó, người tình si bước vào hành trình trở về:

“Để tình si anh thất thỉu quay về

Chân lê gót lòng nghe buồn tê tái”

Các từ “thất thỉu”, “lê gót”, “tê tái” khiến bước chân như chậm xuống theo nỗi buồn. Nếu lúc đầu nhân vật trữ tình còn chủ động “viết tên em”, thì sau sự im lặng của người con gái, anh chỉ còn biết “quay về”. Đó là bước chuyển từ hy vọng sang hụt hẫng.

Nhưng tình yêu chưa chịu dừng lại. Mỗi lần đưa người con gái về qua “ngõ vắng”, anh lại viết:

“Lại một lần anh ghi chữ rõ sâu: “A Y E”…”

Đáng chú ý là chữ “lại”. Một lần chưa đủ, anh viết thêm lần nữa. Người đang yêu vẫn tin rằng nếu mình nói rõ hơn, viết sâu hơn, tình cảm rồi sẽ được thấu hiểu. Nhưng sự lặp lại ấy cho thấy một nghịch lý: càng cố nói, càng nhận về im lặng.

Đến lần thứ hai, dòng chữ được viết “rõ to hơn lúc trước”:

“Viết trên cát rõ to hơn lúc trước

Em vẫn nhìn lặng yên không nói gì”

“Rõ to hơn” không chỉ nói về kích thước dòng chữ mà còn biểu hiện khát vọng được đáp lại. Khi lời yêu chưa được nghe thấy, người ta muốn nói lớn hơn. Nhưng tình yêu không phải lúc nào cũng có thể đến được với người mình yêu chỉ bằng một lời bày tỏ.

Sự im lặng của người con gái trở thành một thứ ngôn ngữ khác:

“Trái tim anh một lần thêm rỉ máu

Trăng đã nghiên soi ngã bóng đôi mình.”

Vầng trăng từ chỗ “rất tròn” ở đầu bài đến lúc “đã nghiêng” ở đây đã cùng đi qua hành trình cảm xúc của nhân vật trữ tình. Trăng không còn chỉ là ánh sáng của hy vọng mà trở thành phông nền cho một mối tình chênh vênh. Hình ảnh “bóng đôi mình” gợi một ước vọng từng mong có hai người dưới trăng, nhưng cuối cùng chỉ còn dấu vết của một giấc mơ.

Cuộc chia tay diễn ra rất lặng:

“Em quay gót lòng nghe buồn tê tái

Sương đẫm ướt đôi vai gầy nhỏ bé

Em vào nhà không một lời chia tay

Em có hay anh yêu em rất nhiều”

Không có giằng co, chỉ có “quay gót”, “vào nhà” và “không một lời chia tay”. Câu hỏi “Em có hay anh yêu em rất nhiều” nghe như một lời gửi muộn. Người con gái đã bước vào nhà, nhưng người ở lại vẫn đứng ngoài với một tình cảm chưa được hồi đáp.

Cái đáng quý của bài thơ nằm ở sự chân thành của cảm xúc. Nhà thơ Nhân Tâm không cố che giấu nỗi đau bằng những hình tượng cầu kỳ. Cát, trăng, sương, ngõ vắng, tiếng dế… đều là những hình ảnh quen thuộc, nhưng khi đặt trong tâm trạng của người yêu đơn phương, chúng trở thành những tiếng vọng của lòng người.

Khổ thơ cuối tác giả đưa nhân vật trữ tình vào một thế giới cô độc:

“Con dế mèn rên khóc tình đơn lẻ

Anh đi về chân bước gót cô liêu…”

Tiếng dế vốn là âm thanh của đêm, nhưng trong cảm nhận của người thất tình lại hóa thành tiếng “rên khóc”. Cảnh vật không còn đứng ngoài câu chuyện mà đồng vọng với nỗi cô đơn. “Tình đơn lẻ”, “gót cô liêu” là những cách nói trực tiếp, không che giấu nỗi buồn. Và câu kết:

“Lòng nặng trĩu một mối tình đơn lẻ.”

Nhân Tâm khép lại bài thơ bằng chính tâm trạng ấy. Sau tất cả, điều còn lại không phải là một lời trách móc, mà là một tình yêu chưa tìm được sự hồi đáp.

Về nghệ thuật, bài thơ được Nhân Tâm dùng ngôn ngữ mộc mạc, trực tiếp, giàu tính kể chuyện. Hình tượng dòng chữ “A Y E” là điểm nhấn riêng, được lặp lại hai lần, tạo thành sợi dây nối những lần bày tỏ tình cảm. Cùng với đó, cát trắng, trăng, sương, ngõ vắng và tiếng dế tạo nên một không gian trữ tình lãng mạn mà buồn.

Ẩn sau câu chuyện riêng là một điều rất đời: tình yêu cần sự đồng điệu từ hai phía. Một người có thể viết tên, nói yêu, chờ đợi và hy vọng, nhưng không thể tự mình tạo nên một tình yêu trọn vẹn. Sự im lặng đôi khi cũng là một câu trả lời, dù người đang yêu phải mất rất lâu mới hiểu được điều ấy.

“Chuyện một cuộc tình” không chỉ kể về một người yêu đơn phương. Bài thơ còn giữ lại vẻ đẹp của một trái tim dám yêu, dám bày tỏ và mang theo tình cảm của mình trên con đường trở về. Dòng chữ trên cát có thể bị thời gian xóa đi, vầng trăng có thể nghiêng, tiếng dế rồi cũng chìm vào đêm vắng. Nhưng một tình cảm từng chân thành vẫn có thể tồn tại trong ký ức.

Điều đọng lại sau bài thơ không chỉ là nỗi buồn, mà còn là chút thương cảm dành cho những trái tim từng yêu mà chưa một lần được yêu lại. Trong sự cô liêu của bước chân cuối bài, người đọc vẫn nhận ra một điều đẹp đẽ: đã yêu thật lòng thì dù cuộc tình không thành, tình yêu ấy vẫn là một phần ký ức không dễ phai mờ ./.

                                                                   BÁ NHA