CON ĐÃ VỀ

Thơ: NHÂN TÂM

Con về bên mẹ chiều nay,

Bao ngày mẹ ngóng hao gầy đợi con.

Mỗi mòn theo mỗi lối mòn,

Dõi theo con ngõ, mẹ còn ngóng trông.

Con về sưởi ấm căn phòng,

Chăm từng giấc ngủ, mùa đông cũng nồng.

Tay con rót chén nước trong.

Bón từng muỗng cháo, ấm lòng mẹ yêu.

Con về dìu bước mẹ xiêu,

Bàn tay nâng nhẹ những chiều gió rung.

Dẫu đời mẹ đã đi cùng,

Con xin ở cạnh, mẹ đừng xa con.

Biên Hoà ngày 17/08/2026

MỘT LẦN TRỞ VỀ – MỘT ĐỜI THƯƠNG MẸ

(Lời bình tác phẩm thơ “Con đã về” của Nhân Tâm)

Lời bình: BÁ NHA

Có những cuộc trở về không cần một hành trình thật dài, nhưng lại có thể làm ấm cả một gia đình. Có những lời yêu thương không nằm trong câu chữ hoa mỹ, mà hiện diện qua một chén nước, một muỗng cháo, một bàn tay dìu mẹ. Với tác phẩm “Con đã về”, nhà thơ Nhân Tâm chọn những điều bình dị ấy để viết về tình mẫu tử – sâu nặng, thiêng liêng và gần gũi.

Ngay từ nhan đề, “về” không đơn thuần là trở lại một nơi chốn, mà còn là trở về với cội nguồn yêu thương, bên người đã dành cả đời chờ đợi mình. Hai tiếng “đã về” mang theo niềm vui của một cuộc đoàn tụ sau những tháng ngày xa cách.

“Con về bên mẹ chiều nay,

Bao ngày mẹ ngóng hao gầy đợi con.”

Không có biến cố lớn, chỉ có người mẹ “ngóng”, “đợi” và thời gian âm thầm làm mẹ “hao gầy”. Chính sự tiết chế ấy khiến nỗi chờ đợi trở nên thấm thía. Người mẹ hiện lên rất đời thường: tuổi càng cao, thân thể càng yếu, nhưng tình thương dành cho con dường như chẳng bao giờ vơi.

Đáng chú ý là điệp từ “mòn”, “lối mòn”, “ngóng trông”:

“Mỗi mòn theo mỗi lối mòn,

Dõi theo con ngõ, mẹ còn ngóng trông.”

“Lối mòn” vừa là con đường quen thuộc trước ngõ, vừa như dấu vết của thời gian. Con đường có thể mòn đi bởi những bước chân chờ đợi, nhưng nỗi mong con trở về thì chưa bao giờ cũ. Qua đó, tác giả gợi một quy luật tình cảm tự nhiên: mẹ càng già, sự mong con càng da diết.

Từ khoảnh khắc đoàn tụ, bài thơ chuyển sang niềm vui của sự chăm sóc:

“Con về sưởi ấm căn phòng,

Chăm từng giấc ngủ, mùa đông cũng nồng.”

“Mùa đông” không chỉ là cái lạnh của thời tiết mà còn gợi tuổi già, sự cô quạnh. Sự có mặt của người con trở thành nguồn hơi ấm, khiến “mùa đông cũng nồng” bởi hơi ấm tình thân.

Đặc biệt, tác giả không tìm đến những biểu hiện lớn lao:

“Tay con rót chén nước trong.

Bón từng muỗng cháo, ấm lòng mẹ yêu.”

Chỉ là chén nước, muỗng cháo, nhưng trong những ngày mẹ đã yếu, đó lại là biểu hiện cụ thể của lòng hiếu thảo. Tình yêu thương được biến thành hành động, trở nên gần gũi và có sức lay động. Đây cũng là nét đáng quý trong cách viết của nhà thơ Nhân Tâm: thơ được xây dựng từ những sinh hoạt đời sống thường ngày, rất đỗi thân thuộc của gia đình Việt Nam. Vì thế dễ đánh thức ký ức và tình cảm nơi người đọc.

Nếu những câu thơ trên là sự chăm sóc thì đoạn cuối là sự chở che:

“Con về dìu bước mẹ xiêu,

Bàn tay nâng nhẹ những chiều gió rung.”

“Mẹ xiêu” gợi rõ sự yếu mềm của tuổi tác. Người mẹ từng bế bồng, nâng đỡ con khi còn thơ bé, nay lại cần bàn tay của con dìu bước. Trong sự đổi thay ấy có một vòng tròn yêu thương đẹp đẽ: ngày mẹ dìu con, nay con dìu mẹ.

Bàn tay trong bài thơ vì thế không chỉ là bàn tay chăm sóc mà còn là bàn tay của lòng biết ơn. Người con hiểu rằng thời gian bên mẹ không còn vô tận, nên điều quý giá nhất là được ở cạnh mẹ trong những ngày tháng hiện tại.

“Dẫu đời mẹ đã đi cùng,

Con xin ở cạnh, mẹ đừng xa con.”

Hai câu kết như một lời nguyện ước. “Mẹ đừng xa con” làm đảo chiều tâm thế quen thuộc: ngày nhỏ, con sợ mẹ rời xa mình; khi trưởng thành, con mới thấm thía rằng một ngày nào đó chính mình sẽ phải đối diện với chia xa. Vì vậy, lời nguyện ở cạnh mẹ vừa là yêu thương, vừa là sự níu giữ thời gian.

Về nghệ thuật, “Con đã về” được viết theo thể lục bát, ngôn ngữ giản dị, nhịp điệu nhẹ nhàng. Mạch thơ triển khai tự nhiên: mẹ chờ – con về – con chăm mẹ – con dìu mẹ – con nguyện ở bên mẹ. Không nhiều thủ pháp cầu kỳ, bài thơ tạo sức lay động chủ yếu từ những chi tiết đời thường, phù hợp với một đề tài vốn không cần đến sự phô diễn để trở nên thiêng liêng.

Đáng trân trọng hơn, bài thơ gợi nhắc một giá trị văn hóa, đạo lý đã được trao truyền qua nhiều thế hệ: lòng hiếu thảo. Hiếu thảo không nhất thiết bắt đầu từ những việc lớn, mà từ một bữa cơm, một chén nước, một lần hỏi han, một bàn tay đưa mẹ qua bậc cửa.

“Con đã về” vì thế không chỉ kể câu chuyện một người con trở về bên mẹ, mà còn là lời nhắc về cội nguồn của mỗi đời người. Mẹ có thể dành cả tuổi trẻ để chờ con lớn, để con đi xa và dựng xây cuộc đời; nhưng đến cuối hành trình, điều mẹ mong mỏi đôi khi chỉ giản dị là được nhìn thấy con trở về.

Và khi người con nói: “Con xin ở cạnh”, câu thơ vượt khỏi một lời hứa riêng tư để trở thành thông điệp nhân văn: hãy yêu thương cha mẹ khi còn có thể, hãy trở về khi còn kịp, bởi có những cuộc chia xa một khi đã đến thì không còn cơ hội để nói thêm hai tiếng “con về”.

Sau tất cả, điều còn đọng lại là hơi ấm của một mái nhà – nơi mỗi cuộc trở về đều có thể trở thành một mùa xuân của tình thân/.

                                                                   BÁ NHA