Khi đất trời thức dậy trong niềm vui

 MỘT BUỔI SÁNG

Thơ: Nhân Tâm

Sớm mai nắng gọi bình minh”
Trời xanh mở hội lung linh sắc vàng
Núi xa óng ánh mơ màng
Mây hồng quyện nắng dịu dàng trời cao.

Mặt hồ sóng biếc lao xao
Long lanh tia nắng dạt dào niềm vui
Hoa hồng hé nụ mỉm cười
Gửi hương theo gió gọi người say mê.

Cây xanh thức giấc gọi về
Đón ngày mới đến tràn trề sức xuân
Lòng người hòa nhịp trong ngần
Đất trời chan chứa, muôn phần yêu thương!

 Đồng Nai 02/10/2026

 KHI ĐẤT TRỜI THỨC DẬY TRONG NIỀM VUI
(Lời bình tác phẩm thơ “Một buổi sáng” của Nhân Tâm)

Lời bình:Bá Nha

Có những buổi sáng trôi qua rất nhanh, nhưng cũng có những buổi sáng khiến con người muốn dừng lại để lắng nghe nhịp thở của đất trời. Một vệt nắng, một áng mây, mặt hồ lao xao hay nụ hoa vừa hé cũng có thể trở thành tín hiệu báo rằng một ngày mới đang bắt đầu. Với “Một buổi sáng”, nhà thơ Nhân Tâm đón nhận khoảnh khắc ấy bằng một tâm hồn tươi sáng, để từ cảnh vật đánh thức trong lòng người một nguồn vui trong trẻo,với hai câu mở đầu:
“Sớm mai nắng gọi bình minh
Trời xanh mở hội lung linh sắc vàng”

bài thơ đã mở ra bằng một cách nhìn đầy sức sống. “Nắng gọi bình minh” là một cách nhân hóa đẹp. Bình minh vốn là khoảnh khắc chuyển giao của đất trời, nhưng qua cái nhìn của nhà thơ, bình minh như được đánh thức bởi tiếng gọi của nắng. Còn “trời xanh mở hội” khiến không gian buổi sớm trở nên rộn ràng, tươi vui. Động từ “mở hội” biến bầu trời thành một không gian lễ hội của ánh sáng và màu sắc.

Ở đây có thể nhận ra nét gần gũi với tâm thức dân gian Việt Nam: con người thường cảm nhận thiên nhiên không như vật thể vô tri, mà như một thế giới có linh hồn, có thể giao cảm với con người. Trời, mây, nắng, hoa, cây cỏ đều có thể “gọi”, “mời”, “mỉm cười”, “thức giấc”. Cách cảm nhận ấy khiến thiên nhiên trong thơ trở nên thân thuộc như một người bạn.

Sau bầu trời là núi, mây:
“Núi xa óng ánh mơ màng
Mây hồng quyện nắng dịu dàng trời cao.”

Không gian được mở rộng từ nơi gần đến nơi xa. “Núi xa”, “mây hồng”, “trời cao” tạo thành một bức tranh có chiều sâu. Chữ “quyện” khiến mây và nắng không còn tách biệt mà hòa vào nhau. Thiên nhiên hiện lên không chỉ bằng đường nét mà bằng sự chuyển động mềm mại của ánh sáng.

Nếu những câu thơ đầu thiên về màu sắc và ánh sáng thì đến:
“Mặt hồ sóng biếc lao xao
Long lanh tia nắng dạt dào niềm vui”

bức tranh buổi sáng có thêm âm thanh. “Lao xao” khiến mặt hồ như đang trò chuyện với gió. “Long lanh” lại đưa người đọc trở về với ánh sáng. Hai câu thơ có sự phối hợp của màu sắc, âm thanh và ánh sáng, tạo nên một không gian sống động mà dịu dàng.

Đáng chú ý là câu “Long lanh tia nắng dạt dào niềm vui”. Tia nắng vốn là hình ảnh của thiên nhiên, nhưng ở đây đã mang theo tâm trạng. “Niềm vui” không còn nằm riêng trong lòng người mà như lan ra mặt hồ, ánh sáng và cả không gian buổi sớm. Đây chính là điểm chuyển từ tả cảnh sang biểu đạt tình.

Và khi thiên nhiên đã tràn đầy sức sống, hoa hồng xuất hiện:
“Hoa hồng hé nụ mỉm cười
Gửi hương theo gió gọi người say mê.”

Hoa được nhân hóa thành một chủ thể có nụ cười, có lời mời gọi. “Hé nụ” là khoảnh khắc nhỏ nhưng chứa đựng sức sống. Hương hoa theo gió lan đi, không nhìn thấy nhưng có thể cảm nhận. Cái vô hình ấy làm cho cảnh vật thêm phần quyến rũ.

Hình ảnh hoa hồng cũng tạo nên sắc thái lãng mạn cho bài thơ. Nếu ánh nắng đem đến sự tươi sáng, mặt hồ đem đến âm thanh thì hương hoa mở ra một tầng cảm giác nhẹ nhàng, tinh tế. Thiên nhiên vì thế được cảm nhận bằng nhiều giác quan.

Từ hoa, bài thơ chuyển sang cây xanh:
“Cây xanh thức giấc gọi về
Đón ngày mới đến tràn trề sức xuân”

“Thức giấc” tiếp tục mạch nhân hóa. Thiên nhiên được hình dung như một cộng đồng cùng tỉnh dậy, cùng đón chào ngày mới. “Sức xuân” ở đây không chỉ gợi mùa xuân theo nghĩa thời gian, mà còn gợi sức sống, sự trẻ trung và niềm tin vào phía trước.

Đây cũng là nơi tính nhân sinh của bài thơ bộc lộ rõ hơn. Một buổi sáng đẹp không chỉ bởi cảnh vật. Quan trọng hơn, nó đánh thức ở con người một tâm thế sống tích cực. Khi lòng người còn biết vui trước ánh nắng, rung động trước một bông hoa, lắng nghe tiếng sóng hồ và nhận ra vẻ đẹp của cây xanh, nghĩa là trong tâm hồn vẫn còn một khoảng trời trong trẻo.

Bởi vậy, hai câu kết:
“Lòng người hòa nhịp trong ngần
Đất trời chan chứa, muôn phần yêu thương!”

chính là sự hội tụ của toàn bộ mạch thơ. “Lòng người hòa nhịp” với thiên nhiên là một quan niệm đẹp về mối quan hệ giữa con người và đất trời. Khi lòng người trong trẻo, cảnh vật cũng trở nên đẹp hơn; khi biết yêu thương, con người dễ nhận ra yêu thương đang hiện diện quanh mình.

Về nghệ thuật, “Một buổi sáng” được viết theo thể lục bát, một thể thơ có nhạc tính gần gũi với tiếng nói dân tộc. Tác giả sử dụng nhiều từ láy và động từ giàu sức gợi như “lung linh”, “mơ màng”, “dịu dàng”, “lao xao”, “long lanh”, “dạt dào”, “tràn trề”. Hệ thống nhân hóa xuyên suốt – nắng “gọi”, trời “mở hội”, hoa “mỉm cười”, cây “thức giấc” – giúp bức tranh thiên nhiên có hồn và tạo sự liền mạch cho cảm xúc.

Điểm đáng quý của bài thơ nằm ở sự trong sáng và chân thành. Tác giả không tìm kiếm những hình ảnh quá lạ mà chọn những gì gần với đời sống: nắng sớm, trời xanh, núi xa, mặt hồ, hoa hồng, cây xanh. Từ những điều bình dị ấy, nhà thơ khơi lên một cảm xúc đẹp: niềm vui được sống, được nhìn thấy một ngày mới và được hòa mình vào đất trời.

Ở một tầng sâu hơn, bài thơ gợi nhắc một lẽ sống giản dị: biết nâng niu những điều bình thường chính là biết yêu cuộc đời. Một buổi sáng không chỉ bắt đầu bằng mặt trời mọc. Nó bắt đầu từ khoảnh khắc lòng người mở cửa đón ánh sáng.

Và khi “lòng người hòa nhịp trong ngần”, buổi sáng ấy không còn là khoảng thời gian của thiên nhiên. Nó trở thành một trạng thái đẹp của tâm hồn – nơi nắng, mây, hồ nước, hoa cỏ và con người cùng gặp nhau trong một nhịp yêu thương. Có lẽ đó cũng là điều nhà thơ Nhân Tâm muốn giữ lại qua những câu lục bát nhẹ nhàng: mỗi ngày mới đều có thể là một lời mời gọi con người sống tươi hơn, yêu hơn và biết trân trọng hơn những gì đang hiện hữu quanh mình ./.

                                                                            BÁ NHA