Nơi sóng vỗ đánh thức những yêu thương

TRỞ VỀ VỚI BIỂN

Thơ: VŨ THANH MAI

Trở về với biển hôm nay
Vẫn xanh thăm thẳm trời mây hẹn hò
Vẫn dào dạt sóng vỗ bờ
Vẫn mênh mang cát đợi chờ bước chân…
Ta ôm ngọn sóng trắng ngần
Mơn man làn nước, bao lần nhớ thương
Gió vờn mái tóc vấn vương
Thong dong dạo gót trên đường an nhiên
Hoàng hôn sóng nước dâng lên
Trăng rằm soi bóng nghiêng nghiêng vẫy chào
Lấp lánh ngàn vạn vì sao
Cũng như đang muốn nhảy ào xuống đây
Cùng nhau hội tụ đêm nay
Lâng lâng sóng vỗ nồng nàn ái ân…

NƠI SÓNG VỖ ĐÁNH THỨC NHỮNG YÊU THƯƠNG

(Lời bình bài thơ “Trở về với biển” của Thanh Mai)

NGƯỜI VIẾT LỜI BÌNH: BÁ NHA

Có những nơi ta từng đi qua rồi tưởng đã quên, nhưng chỉ cần một lần trở lại, ký ức bỗng ùa về theo một màu trời, một làn gió hay tiếng sóng thân quen. Biển trong thơ của nhà thơ Thanh Mai cũng vậy. “Trở về với biển” không đơn thuần là một cuộc trở về với một không gian địa lý, mà là cuộc trở về với những rung động từng có, với thiên nhiên khoáng đạt và với một phần bình yên trong tâm hồn. Qua những câu thơ nhẹ nhàng, trong trẻo, tác giả đã mở ra trước người đọc một bức tranh biển vừa rộng lớn vừa gần gũi, nơi con người tìm thấy sự thư thái, yêu thương và niềm vui sống.

Ngay từ câu mở đầu, “Trở về với biển hôm nay”, hai chữ “trở về” đã mang nhiều hơn ý nghĩa của một chuyến đi. Trở về là quay lại một nơi từng gắn bó; nhưng sâu hơn, đó còn là tìm lại một cảm giác thân thuộc đã bị cuộc sống bộn bề che khuất. Sau bao đổi thay, biển vẫn ở đó:
 “Vẫn xanh thăm thẳm trời mây hẹn hò
Vẫn dào dạt sóng vỗ bờ
Vẫn mênh mang cát đợi chờ bước chân…”.

Điệp từ “vẫn” được lặp lại ba lần như một nhịp khẳng định. Thời gian có thể trôi, con người có thể thay đổi, nhưng biển vẫn giữ nguyên vẻ đẹp vốn có.

Đáng chú ý, biển trong cảm nhận của nhà thơ Thanh Mai không phải một biển cả vô tri. Trời mây biết “hẹn hò”, cát biết “đợi chờ bước chân”. Những hình ảnh nhân hóa khiến thiên nhiên trở nên có tâm hồn, có sự chờ đợi và có cả tình cảm dành cho con người. Người trở về như một người thân lâu ngày gặp lại; biển cũng như đang mở lòng đón đợi. Chính cách nhìn ấy tạo cho bài thơ một sắc thái lãng mạn và ấm áp.

Nếu khổ thơ đầu là cuộc hội ngộ giữa người và biển, thì khổ tiếp theo là sự hòa mình hoàn toàn vào thiên nhiên: “Ta ôm ngọn sóng trắng ngần / Mơn man làn nước, bao lần nhớ thương”. Động từ “ôm” khiến khoảng cách giữa con người và biển gần như biến mất. Sóng không còn ở phía trước để ngắm nhìn, mà trở thành đối tượng để con người chạm vào, đón nhận. Cảm giác “mơn man” của làn nước đánh thức những “bao lần nhớ thương”, khiến hiện tại và ký ức gặp nhau.

Biển vì thế vừa là cảnh, vừa là nơi lưu giữ cảm xúc. Có thể người trở về đã mang theo nhiều mỏi mệt của đời sống, nhưng khi đứng trước biển, những nặng nề ấy dường như được gió và nước xoa dịu:
“Gió vờn mái tóc vấn vương
Thong dong dạo gót trên đường an nhiên”.

Hai chữ “thong dong” và “an nhiên” tạo nên sự thay đổi rõ rệt trong nhịp cảm xúc. Nếu đời sống thường ngày có những vội vàng, lo toan thì bên biển, con người tìm lại được bước chân chậm rãi và một tâm thế nhẹ nhõm hơn.

Cái hay của đoạn thơ này nằm ở chỗ tác giả không tìm đến những triết lý lớn lao. Chị nói về bình yên bằng những điều rất giản dị: ôm sóng, chạm nước, đón gió, thong dong bước đi. Nhưng chính những điều tưởng nhỏ bé ấy lại gợi ra một nhu cầu rất lớn của con người hiện đại: được tạm rời khỏi những áp lực thường nhật để trở về với chính mình.

Không gian biển tiếp tục chuyển sắc khi ngày dần buông: “Hoàng hôn sóng nước dâng lên / Trăng rằm soi bóng nghiêng nghiêng vẫy chào”. Nếu buổi ngày mang vẻ khoáng đạt, thì hoàng hôn mở ra một thế giới mềm mại, giàu chất mộng. Hình ảnh trăng rằm “nghiêng nghiêng vẫy chào” tiếp tục cho thấy cách tác giả thổi hồn vào cảnh vật. Trăng như một người bạn, một nhân vật cùng tham dự vào cuộc hội ngộ của con người với biển.

Từ ánh trăng, ánh nhìn của nhà thơ vươn lên bầu trời:
“Lấp lánh ngàn vạn vì sao
 Cũng như đang muốn nhảy ào xuống đây”.

Câu thơ tạo ra một liên tưởng khá hồn nhiên và giàu sức tưởng tượng. Những vì sao vốn xa xôi bỗng được kéo lại gần mặt biển, như muốn cùng con người tham dự vào đêm hội. Không gian vì thế không còn phân chia rạch ròi giữa trời và biển. Trăng, sao, sóng nước và con người cùng hòa vào một thế giới lung linh.

Đến hai câu cuối, cảm xúc được đẩy lên cao hơn:“Cùng nhau hội tụ đêm nay / Lâng lâng sóng vỗ nồng nàn ái ân…”. Từ “hội tụ” làm cho cuộc trở về trở thành một cuộc gặp gỡ lớn của thiên nhiên và con người. Còn “lâng lâng”, “nồng nàn”, “ái ân” mang đến sắc thái tình cảm đậm hơn. Biển lúc này không chỉ đẹp mà còn trở thành không gian của tình yêu, của sự giao hòa và rung động.

Điều đáng quý là tình yêu trong bài thơ không nhất thiết chỉ được hiểu như tình yêu đôi lứa. “Ái ân” ở đây có thể được cảm nhận rộng hơn như sự gắn bó nồng nàn giữa con người với biển, với thiên nhiên và với cuộc đời. Khi con người biết mở lòng trước một không gian rộng lớn, biết lắng nghe tiếng sóng và cảm nhận từng làn gió, thiên nhiên cũng trở thành một người bạn biết sẻ chia.

Về nghệ thuật, “Trở về với biển” được viết bằng thể thơ lục bát với nhịp điệu mềm mại, thuận lợi cho việc diễn tả những cảm xúc êm dịu. Hệ thống từ ngữ giàu sức gợi như: “thăm thẳm”, “dào dạt”, “mênh mang”, “mơn man”, “vấn vương”, “thong dong”, “an nhiên”, “lâng lâng”, “nồng nàn” tạo nên một trường cảm xúc liên tục. Điệp từ “vẫn” ở đầu bài vừa tạo nhịp, vừa nhấn mạnh vẻ đẹp bền

bỉ của biển qua thời gian. Cùng với đó, nghệ thuật nhân hóa và liên tưởng được sử dụng xuyên suốt, giúp biển, trời, mây, cát, gió, trăng, sao đều có một đời sống riêng.

Sau tất cả, điều còn lại từ “Trở về với biển” không chỉ là màu xanh của biển hay ánh sáng lung linh của đêm trăng. Đó là cảm giác được trở về với một nơi khiến lòng người dịu lại. Biển trong thơ Thanh Mai vừa rộng lớn vừa bao dung; vừa mang vẻ đẹp của thiên nhiên vừa chứa đựng một khoảng trời tình cảm của con người.

Có lẽ, mỗi chúng ta đều cần những lần “trở về” như thế. Không nhất thiết phải đi thật xa. Đôi khi chỉ cần tìm lại một cảnh quen, một âm thanh thân thuộc, một miền ký ức từng khiến lòng mình rung động, ta đã có thể tìm thấy sự bình yên. Và trong tiếng sóng miên man, con người nhận ra rằng: giữa những bộn bề của cuộc sống, vẫn có những vẻ đẹp âm thầm chờ ta trở lại – để yêu thương, để thảnh thơi và để biết trân trọng hơn những phút giây mình đang có./.

BÁ NHA