“Ước gì”- Những hóa thân dịu dàng của tình yêu

 ƯỚC GÌ

Ước gì
Em buổi sớm mai
Tỏa sáng bên anh
Bước nhẹ nhàng

Ước gì
Em là hạt nắng
Sưởi ấm cho anh
Những buồn phiền

Ước gì
Em ngọn gió thu
Chia sẻ trong anh
Những nhọc nhằn

Ước gì
Em là bóng râm
Che mát nơi anh
 Lúc ngả lưng

Ước gì
Em là chiếc giường
Ôm ấp vỗ về
Anh giấc ngủ sâu.

(Nhân Tâm)

ƯỚC GÌ – NHỮNG HOÁ THÂN DỊU DÀNG CỦA TÌNH YÊU

Thơ: Nhân Tâm
Lời bình: Bá Nha

Có những bài thơ về tình yêu được viết bằng những lời nồng nàn, những lời hẹn ước lớn lao. Cũng có những bài thơ chỉ bắt đầu bằng hai chữ rất giản dị: “Ước gì”. Với Ước gì, Nhân Tâm không kể một câu chuyện tình, cũng không dựng lên những khoảnh khắc dữ dội của yêu thương. Tác giả chỉ đưa ra những mong ước nhỏ bé: được là buổi sớm mai, là hạt nắng, là ngọn gió thu, là bóng râm, rồi cuối cùng là chiếc giường để ôm ấp, vỗ về người mình thương. Chính sự giản dị ấy tạo nên một cách biểu đạt riêng: tình yêu không chỉ là nhớ thương, mà còn là mong muốn được trở thành một phần bình yên trong đời sống của người mình yêu.

Điều gây ấn tượng ngay từ hình thức là bài thơ được chia thành những đoạn rất ngắn. Mỗi đoạn đều bắt đầu bằng:“Ước gì”

Hai chữ ấy lặp lại năm lần như một điệp khúc. Nhưng mỗi lần trở lại, “Ước gì” lại mở ra một hình ảnh khác, khiến bài thơ giống những lớp sóng cảm xúc nhẹ nhàng nối tiếp nhau. Cách ngắt câu, tạo khoảng trống giữa các ý khiến người đọc có cảm giác như đang nghe một lời thủ thỉ, từng mong ước hiện ra chậm rãi trong tâm trí.

Cái “lạ” trước hết nằm ở cách tổ chức câu thơ:
“Em buổi sớm mai
Tỏa sáng bên anh Bước nhẹ nhàng”

Những câu thơ ngắn, không bị ràng buộc bởi một khuôn nhịp cố định, giống như những nét phác của cảm xúc. Mong ước đầu tiên cũng thật đẹp: “Em buổi sớm mai”. Buổi sớm là thời khắc mở đầu một ngày, vì thế “em” xuất hiện cùng ánh sáng, mang theo cảm giác trong trẻo và bình yên. “Bước nhẹ nhàng” càng làm cho hình ảnh ấy mềm mại. Người thương không xuất hiện ồn ào mà đến thật khẽ, đủ để một ngày mới bắt đầu bằng một niềm vui.

Nếu “buổi sớm mai” là ánh sáng của khởi đầu thì đến đoạn thứ hai, tình yêu được hóa thân thành “hạt nắng”:
“Ước gì
Em là hạt nắng
Sưởi ấm cho anh
Những buồn phiền”

Tác giả không chọn cả vầng mặt trời mà chọn một “hạt nắng”- nhỏ bé nhưng có hơi ấm. Một hạt nắng không thể xua tan mọi buồn phiền, nhưng có thể sưởi ấm một khoảnh khắc. Cũng như trong đời sống, con người đôi khi không cần một tình yêu quá lớn lao; chỉ cần một người biết ở bên khi mình mệt mỏi, đem đến một chút ấm áp giữa những ngày nhiều lo toan.

Ở đây, tình yêu đã vượt khỏi mong muốn được yêu để hướng tới mong muốn được làm điều gì đó cho người mình yêu. Đó là một nét đẹp đáng chú ý của bài thơ.

Đến “ngọn gió thu”, mong ước ấy lại mang sắc thái dịu dàng hơn:
“Ước gì
Em ngọn gió thu
Chia sẻ trong anh
Những nhọc nhằn”

Nếu nắng sưởi ấm thì gió thu đem lại sự dịu mát. Hai hình ảnh khác nhau nhưng cùng hướng đến một điều: làm cho người mình thương bớt mệt. Đáng chú ý là chữ “chia sẻ”. Tác giả không ước xóa hết nhọc nhằn, bởi cuộc sống vốn không phải lúc nào cũng có thể nhẹ nhàng. Nhưng nếu có người cùng lắng nghe, cùng cảm thông, những nhọc nhằn sẽ bớt nặng.

Đó cũng là chiều sâu nhân sinh của bài thơ: tình yêu đẹp không nhất thiết phải hứa giải quyết mọi khó khăn cho nhau. Đôi khi, chỉ cần ở bên, cùng chịu đựng, cùng chia sẻ đã là một giá trị lớn.

Từ ánh sáng, hơi ấm và làn gió, bài thơ chuyển sang “bóng râm”:
“Ước gì
Em là bóng râm
Che mát nơi anh
Lúc ngả lưng”

“Bóng râm” không rực rỡ, cũng không lãng mạn như ánh nắng hay gió thu, nhưng lại cần thiết trong những ngày nắng gắt. Đặc biệt, “lúc ngả lưng” khiến hình ảnh trở nên rất đời thường. Người nói không chỉ mong có một người để yêu, mà mong có một nơi để nghỉ ngơi, một khoảng bình yên để trở về.

Nhìn vào chuỗi hình ảnh “buổi sớm mai – hạt nắng – ngọn gió thu – bóng râm”, có thể thấy chúng không được đặt cạnh nhau ngẫu nhiên. Tất cả đều là những hình ảnh của thiên nhiên, nhưng cùng hướng về một ý niệm: làm dịu một đời người. Tình yêu ở đây không được diễn tả bằng những lời hoa mỹ mà bằng sự chăm sóc.

Và rồi, mong ước cuối cùng đưa bài thơ đến một hình ảnh rất bất ngờ:
“Ước gì
Em là chiếc giường
Ôm ấp vỗ về
Anh giấc ngủ sâu.”

“Chiếc giường” có lẽ là hình ảnh đời thường nhất trong bài thơ, nhưng cũng là hình ảnh làm cho ý thơ gần gũi nhất. Từ buổi sớm, hạt nắng, ngọn gió đến bóng râm, cuối cùng tình yêu tìm về nơi con người được nghỉ ngơi hoàn toàn.

“Ôm ấp vỗ về” là những động từ giàu cảm giác. Tình yêu lúc này không còn là một khái niệm trừu tượng mà trở thành một nơi chốn – nơi người ta có thể đặt xuống những mỏi mệt của một ngày và ngủ một giấc thật sâu.

Câu kết cũng làm sáng rõ toàn bộ chuỗi “Ước gì” phía trước. Tác giả không ước mình trở thành một điều gì phi thường. Tác giả chỉ muốn hóa thành những điều bình dị mà người mình yêu cần trong từng thời khắc: ánh sáng khi bắt đầu ngày mới, hơi ấm khi buồn phiền, làn gió khi mệt nhọc, bóng mát khi nghỉ ngơi và vòng tay bình yên khi chìm vào giấc ngủ.

Đó chính là nét nghệ thuật nổi bật của Ước gì. Bài thơ sử dụng ngôn ngữ ít, câu thơ ngắn, hình ảnh đơn sơ, nhưng điệp ngữ “Ước gì” tạo nên một nhịp cảm xúc xuyên suốt. Hình thức thơ tự do cho phép tác giả chủ động ngắt câu, tạo khoảng trắng và nhấn vào từng hình ảnh. Mỗi đoạn thơ giống một lời thủ thỉ, phù hợp với một tình yêu không ồn ào mà thiên về sự đồng hành.

Cái “lạ” của bài thơ không nhất thiết nằm ở những hình ảnh chưa từng xuất hiện trong thơ ca. “Nắng”, “gió”, “bóng râm”, “giấc ngủ” đều quen thuộc. Cái lạ nằm ở cách đặt chúng trong một chuỗi hóa thân của tình yêu. Từ thiên nhiên đến vật dụng đời thường, tất cả đều trở thành biểu tượng cho sự chăm sóc và chở che.

Phía sau những “Ước gì” ấy là một quan niệm đẹp về tình yêu: yêu không chỉ là muốn người khác thuộc về mình, mà còn là mong mình có thể đem đến cho người ấy sự bình yên. Người nói không ước được nhận, mà liên tục ước được làm một điều có ích cho người thương. Vì thế, bài thơ tình riêng mà không hẹp; từ câu chuyện của hai người gợi ra một nhu cầu rất con người: ai cũng cần một nơi để được thấu hiểu, sẻ chia và nghỉ ngơi sau những nhọc nhằn.

Trong cuộc sống, có lúc ta cần ánh sáng, có lúc cần một hơi ấm, có lúc chỉ cần một bóng mát để ngả lưng. Và đôi khi, điều quý giá nhất không phải là một tình yêu quá lớn lao, mà là có một người khiến ta cảm thấy mình được chở che, được thấu hiểu, được trở về.

Ước gì vì thế có thể đọc như một bài thơ tình, nhưng cũng có thể đọc như một lời nguyện giản dị về sự đồng hành. Năm lần “Ước gì” là năm lần tình yêu hóa thành một hình hài khác nhau; càng về cuối càng gần với đời sống, càng ít vẻ đẹp trang trí mà càng nhiều hơi ấm con người.

Khép lại bài thơ là “giấc ngủ sâu”. Sau những buồn phiền và nhọc nhằn của một ngày, con người cuối cùng vẫn cần một nơi để bình yên. Trong tưởng tượng của Nhân Tâm, tình yêu đẹp nhất có lẽ chính là nơi ấy – nơi người mình thương có thể yên lòng đặt xuống những mỏi mệt.

Có lẽ vì vậy, Ước gì không phải là bài thơ về những ước mơ xa xôi. Đó là bài thơ về những điều rất gần mà đôi khi con người lại khó nói thành lời: một buổi sớm có người bên cạnh, một chút nắng sưởi ấm, một làn gió chia sẻ nhọc nhằn, một bóng râm để nghỉ ngơi, một vòng tay đưa vào giấc ngủ.

Tất cả đều nhỏ bé, nhưng chính những điều nhỏ bé ấy lại làm nên cảm giác được yêu thương. Và sau năm lần “Ước gì”, người đọc có thể nhận ra: tình yêu đôi khi không cần hóa thành điều gì lớn lao; chỉ cần trở thành một nơi bình yên để người mình thương được sống, được nghỉ ngơi và được ngủ một giấc thật sâu./.

                                                                                    Người viết lời bình: Nguyễn Bá Nha