Khi lộc vừng chứng kiến một niềm hạnh phúc

HOA LỘC VỪNG HỒ GƯƠM

THƠ: VŨ THANH MAI

Hoa lộc vừng từng dải buông lơi

Hồ Gươm rực đỏ một góc trời

Cánh hoa rụng bồng bềnh trên mặt nước

Bờ Hồ trải thảm đoá hoa rơi!

Đã đến Hồ Gươm chẳng muốn rời

Cảnh đẹp hôm nay thật hiếm hoi

Em ngồi ghế đá chờ anh tới

Sóng nước lung linh đẹp tuyệt vời!

Lúc nào em cũng muốn có đôi

Muốn ngả vai anh mà nghỉ ngơi

Muốn được anh truyền thêm hơi ấm

Muốn nghe tim gõ nhịp từng hồi…

Vừa nhìn thấy em anh mỉm cười

Má em thắm ửng dấy niềm vui

Siết chặt tay nhau ngồi lặng lẽ

Chìm trong đắm đuối một góc trời!

Lời bình: BÁ NHA

KHI HOA LỘC VỪNG CHỨNG KIẾN MỘT NIỀM HẠNH PHÚC

(Lời bình bài thơ “Hoa lộc vừng Hồ Gươm” của Thanh Mai)

Có những vẻ đẹp của Hà Nội không chỉ được nhìn bằng mắt mà còn được cảm nhận bằng ký ức và tình yêu. Hồ Gươm là một nơi như thế. Mặt nước, hàng cây, ghế đá, những cánh hoa rơi… vốn đã trở thành những hình ảnh thân thuộc, nhưng khi đi vào tác phẩm của nhà thơ Thanh Mai, cảnh sắc ấy mang một hơi ấm riêng: hơi ấm của cuộc hẹn, niềm mong chờ và hạnh phúc lứa đôi. “Hoa lộc vừng Hồ Gươm” vì thế không chỉ là bức tranh đẹp về một góc Hà Nội, mà còn là câu chuyện về khát vọng được yêu thương, được đồng hành và có một người bên cạnh trong hành trình đời sống.

Ngay từ những câu thơ đầu, nhà thơ đưa người đọc vào một không gian rực rỡ: “Hoa lộc vừng từng dải buông lơi / Hồ Gươm rực đỏ một góc trời”. Lộc vừng vào mùa nở hoa vốn gợi vẻ đẹp đặc biệt của Hà Nội. Những chùm hoa đỏ buông xuống, soi bóng trên mặt hồ, tạo nên một bức tranh vừa mềm mại vừa rực rỡ. “Buông lơi” khiến những dải hoa như có dáng điệu, nhịp chuyển động; còn “rực đỏ một góc trời” mở rộng tầm nhìn từ hàng cây đến cả không gian Hồ Gươm.

Nhưng đẹp hơn cả có lẽ là hình ảnh: “Cánh hoa rụng bồng bềnh trên mặt nước / Bờ Hồ trải thảm đoá hoa rơi!”. Hoa rơi vốn là dấu hiệu của một vòng đời: nở rồi tàn, hiện hữu rồi lìa cành. Thế nhưng trong con mắt người đang yêu, sự rơi rụng ấy không gợi buồn mà hóa thành một “tấm thảm” thiên nhiên. Cảnh vật vì thế mang vẻ đẹp của sự sống trong từng khoảnh khắc.

Từ cảnh chuyển sang tình rất tự nhiên: “Đã đến Hồ Gươm chẳng muốn rời / Cảnh đẹp hôm nay thật hiếm hoi”. Cái “chẳng muốn rời” vừa là sự lưu luyến trước cảnh đẹp, vừa gợi niềm vui của một cuộc gặp đáng nhớ. Hồ Gươm từ đây trở thành không gian của tình yêu.

“Em ngồi ghế đá chờ anh tới / Sóng nước lung linh đẹp tuyệt vời!” đưa người đọc đến một khoảnh khắc rất đời thường. Không cần một cuộc hẹn sang trọng hay những lời thề hẹn lớn lao; chỉ là chiếc ghế đá bên Hồ Gươm và một người ngồi chờ một người. Chính sự giản dị ấy làm tình yêu trong bài thơ trở nên gần gũi. Hạnh phúc đôi khi không nằm ở những điều lớn lao, mà trong một cuộc gặp bình thường khiến lòng người thấy vui.

Đến khổ thơ thứ ba, tiếng nói của nhân vật trữ tình trở nên trực tiếp và chân thành:

“Lúc nào em cũng muốn có đôi

  Muốn ngả vai anh mà nghỉ ngơi

Muốn được anh truyền thêm hơi ấm

Muốn nghe tim gõ nhịp từng hồi…”.

Điệp từ “muốn” tạo nên một chuỗi khát vọng tự nhiên của người đang yêu. Đó là được có đôi, được tựa vai, được sưởi ấm, được nghe nhịp tim của người mình thương.

Chính ở đây, tính nhân sinh của bài thơ hiện lên rõ nhất. Con người, dù ở bất cứ tuổi nào, trong sâu thẳm vẫn cần sự đồng hành. Ta có thể mạnh mẽ trước cuộc đời, tự mình đi qua nhiều khó khăn, nhưng vẫn có những phút giây mong một bờ vai để tựa, một bàn tay để nắm, một người để cùng chia sẻ vui buồn. Khát vọng “có đôi” vì thế không chỉ là tình yêu đôi lứa, mà còn là nhu cầu được kết nối – một nhu cầu rất căn bản của con người.

“Muốn được anh truyền thêm hơi ấm” là một câu thơ mộc mạc nhưng giàu sức gợi. Hơi ấm ở đây không chỉ là hơi ấm thể chất, mà còn là hơi ấm tinh thần. Trong đời sống, có những lúc điều con người cần nhất không phải lời khuyên, mà là sự hiện diện của một người bên cạnh. Một cái nắm tay, một ánh nhìn hay một bờ vai cũng có thể khiến người ta cảm thấy mình không đơn độc.

Khổ thơ cuối là khoảnh khắc cuộc chờ đợi được đáp lại: “Vừa nhìn thấy em anh mỉm cười / Má em thắm ửng dấy niềm vui”. Nụ cười của anh và đôi má ửng hồng của em tạo nên một bức tranh tình yêu trong trẻo. Không cần nhiều lời, chỉ một ánh mắt gặp nhau cũng đủ làm cảm xúc lan tỏa.

Hai câu: “Siết chặt tay nhau ngồi lặng lẽ / Chim trong đắm đuối một góc trời!” đặc biệt có sức gợi. “Siết chặt tay nhau” là cử chỉ nhỏ nhưng chứa đựng sự gần gũi, tin cậy. Sau đó, hai người “ngồi lặng lẽ” – không cần nói gì mà vẫn cảm thấy đủ đầy. Khi tình cảm đã sâu, im lặng đôi khi cũng trở thành một hình thức sẻ chia.

Hình ảnh “chìm trong đắm đuối một góc trời” khép lại bài thơ bằng một liên tưởng lãng mạn. Chim như cũng bị cuốn vào không gian tình yêu của đôi lứa. Trời đất, mặt nước, hoa lộc vừng và con người cùng hòa chung một nhịp cảm xúc. Cảnh không còn đứng ngoài tình mà trở thành nhân chứng cho hạnh phúc.

Về nghệ thuật, nhà thơ Thanh Mai sử dụng thể thơ lục bát quen thuộc, nhịp điệu mềm mại, phù hợp với một bài thơ thiên về cảm xúc. Những hình ảnh “hoa lộc vừng”, “Hồ Gươm”, “mặt nước”, “ghế đá”, “bờ vai”, “bàn tay”, “nhịp tim” được sắp xếp từ cảnh vật đến con người, từ cái rộng lớn của không gian đến cái gần gũi của tình yêu. Điệp từ “muốn” khắc họa trực tiếp khát vọng của nhân vật trữ tình; những hình ảnh nhân hóa, liên tưởng khiến thiên nhiên trở nên có hồn.

Điều đáng quý là bài thơ không cố làm cho tình yêu trở thành điều quá lớn lao. Hạnh phúc được nhìn từ những khoảnh khắc rất nhỏ: một người chờ, một người đến; một nụ cười, đôi má ửng hồng; một cái siết tay và một phút ngồi bên nhau trong im lặng. Chính những điều bình dị ấy làm nên ý nghĩa nhân sinh của tác phẩm. Bởi suy cho cùng, con người không chỉ sống bằng những thành công hay mục tiêu lớn, mà còn sống bằng những mối quan hệ khiến trái tim mình có nơi để trở về.

“Hoa lộc vừng Hồ Gươm” vì thế có thể được đọc như một khúc tình ca nhẹ nhàng giữa lòng Hà Thành, nhưng phía sau sắc đỏ của hoa và vẻ lung linh của mặt hồ là một thông điệp đời thường: hạnh phúc nhiều khi không ở đâu xa, mà nằm trong việc có một người để cùng ngắm cảnh, cùng nắm tay và cùng lặng im bên nhau.

Hoa lộc vừng rồi sẽ rụng, mùa hoa rồi sẽ qua. Nhưng khoảnh khắc hai người tìm thấy nhau bên Hồ Gươm sẽ trở thành một phần ký ức đẹp. Và có lẽ, đó cũng là điều thơ ca muốn giữ lại: không chỉ vẻ đẹp của một mùa hoa, mà là một phút giây con người được yêu, được chờ đợi, được sẻ chia và cảm nhận mình không đơn độc giữa cuộc đời rộng lớn./.

BÁ NHA