Lũa và tuổi thơ tôi nơi “Cổng Trời”

LŨA VÀ TUỔI THƠ TÔI NƠI “CỔNG TRỜI”

Bá Nha 

Nhớ lại tuổi thơ tôi là những buổi chăn bò trên đỉnh núi Ông Ri – Một dãy núi liên hoàn với Đèo Mang Yang. Nơi người Ba Na, Jrai ở Mang Yang (Gia Lai) mệnh danh Mang Yang nghĩa là  “Cổng Trời”. Và ngày ấy, tôi nhìn thấy những cội cây đã mục phần vỏ, dát, còn trơ lõi. Nhưng thời ấy không có điện thoại thông minh, máy ảnh để chụp lại. Tôi chỉ nghe ông Hai Trí kể những gốc cây này qua thời gian dài, không rõ bao nhiêu mùa mưa, gió thổi cỏ tranh, mưa, nắng làm mài mòn, mà những gốc, rễ cây ấy lại có hình dáng như sừng hưu, con chim, hang đá… và có cả hình dáng như người tiều phu, người mẹ bồng con…

Giờ tôi mới biết, những tác phẩm lõi lòi lõm, ngoằn nghoèo, khiếm khuyết ấy lại là những tác phẩm gỗ lũa hoàn mỹ và vô giá. Đó là những tác phẩm lũa do sự tác động của môi trường tự nhiên: gió, nước, đất và các sinh vật khác làm ăn mòn, tạo độ nhẵn nhất định… Nhớ lại những phôi gỗ lũa nhẵn bóng ,nhiều hình thù độc đáo, do cỏ tranh mài mòn bởi gió. Tôi tạm định hình và gọi tác phẩm nằm trơ trội trên đồi cỏ ấy là lũa gió. . Những tác phẩm nằm trong lòng suối, ngâm nước nhiều năm, đất, nước và côn trùng ăn mòn phần dát mềm, tôi gọi đó là lũa nước, lũa đất.

Lũa trong môi trường tự nhiên có nhiều hình dạng, kích thước khác nhau. Có thể nói, mỗi tác phẩm đều “có một không hai”. Vì không thể tạo tác, tìm kiếm phôi thứ hai giống trọn vẹn nó.

Trong dòng chảy của nhịp sống hiện đại, gỗ lũa là những tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao. Tác phẩm gỗ lũa được thiên nhiên ban tặng, ít có sự tác động của bàn tay nghệ nhân. Song, từ góc nhìn của nghệ nhân, chuyên gia và người có ý tưởn tượng phong phú, thì một rễ cây, đoạn lõi cây cũng đẹp trong mắt họ.

Những tác phẩm nghệ thuật gỗ lũa mang vẻ đẹp độc đáo và quý hiếm. Người chơi gỗ lũa cũng hiểu rằng, những phôi gỗ lũa (sau tự hủy, mối mọt ăn phần dát; các hiện tượng rửa trôi, lũ quét làm trôi dạt xuống vùng hạ lưu) , hạn chế nhất sự can thiệp, khai thác của con người. Điều ấy, nguyên liệu ấy cũng không do con người tàn phá hay cố tạo nên. Tuy nhiên, để sở hữu những sản phẩm ấy, người chơi phải chấp hành Pháp Luật và quản lý Nhà nước về môi trường, lâm sản và tài nguyên.

Lũa gió, lũa nước, lũa đất… hay lũa trục vớt ngẫu nhiên do bão lũ, triều cường… là quà tặng của tạo hoá. Người chơi cũng góp phần nhỏ vào bảo vệ môi trường so với chơi gỗ nguyên khối, tượng chạm khắc bằng gỗ thịt..

Lũa vào quán cà phê, lũa vào home stay, fam hay sân vườn nhà… góp phần tạo không gian yên bình, thư thái. Người ta cũng suy nghiệm một chút về thời gian…

BÁ NHA